Banner world

 

 

     HOME 
  



     Books Web


     Books Printed  


     Health 


     Presentations


     Soul Drawings


     Video lectures 
     English


     Video lezingen 
     Dutch


     Positive Blog


     Curriculum writer


     Contact




     Side Index









Web design 
John Baselmans
 

Spatie

 

 
You can change this website in over 66 languages

 


 

 

 

Het Energiniale leven "Het lang verborgen geheim"




7-3 Het orginele artikel van Erik Verlinde 

Het heelal is niet leeg, zegt Erik Verlinde (54). “Het is een zee vol informatie. Maar iedereen 
kijkt alleen naar de draaikolkjes die sterrenstelsels worden genoemd. En dan zien ze 
vreemde effecten die ze verklaren met zoiets ongrijpbaars als donkere materie. Maar dat 
hebben ze niet nodig. Die effecten ontstaan in die zee die ze over het hoofd zien.” 
Erik Verlinde heeft een eigen kijk op de werkelijkheid. Vijf jaar geleden baarde de 
hoogleraar theoretische fysica van de Universiteit van Amsterdam opzien met zijn theorie 
dat de zwaartekracht niet bestaat. Tenminste, niet als fundamentele kracht. Iedereen blijft 
met beide benen op de grond, zelfs Verlinde gaat niet zweven. Maar de zwaartekracht is 
de uiting van een dieper proces, beweerde hij. Net zoals druk of temperatuur niet 
fundamenteel zijn, maar het gevolg van het gedrag van moleculen. Of zoals water nat is, 
maar individuele watermoleculen dat niet zijn.
 
Zijn idee werd door sommigen enthousiast ontvangen, maar stuitte ook op onbegrip en 
ongeloof. Maar bovenal bleef het bij een interessant idee. Tot het verschijnen van zijn 
nieuwe artikel, waarin hij laat zien dat zijn theorie een van de grote vraagstukken uit de 
kosmologie oplost: de donkere materie. 

Sterrenkundigen gaan uit van het bestaan van deze donkere materie, omdat ze anders 
de bewegingen van sterrenstelsels niet kunnen verklaren. Sterren, planeten en andere 
zichtbare materie maken nog geen zesde deel uit van de massa in het heelal. De rest is 
niet alleen onzichtbaar, maar ook zoek. Decennialang speuren wetenschappers al naar 
mogelijke bouwstenen van die donkere materie. Vergeefs. 

Stop maar met zoeken, zegt Verlinde op zijn werkkamer op het Amsterdamse Science 
Park. Hij spreekt zacht en formuleert zorgvuldig. Maar doet intussen krasse uitspraken. 
“Ik ga ervan uit dat door mijn artikel financiers van onderzoek zich zullen afvragen of ze 
nog wel geld moeten steken in die donkere materie.” 

Rebellenclub 
Al in de jaren tachtig stond Erik Verlinde erom bekend dat hij vaak ideeën ter discussie 
stelde. Hij deed zijn promotie-onderzoek bij de Utrechtse hoogleraar en latere 
Nobelprijswinnaar Gerard ‘t Hooft. Samen met zijn tweelingbroer Herman en de bekende 
Robbert Dijkgraaf. Het drietal, dat ‘de rebellenclub’ werd genoemd, werkte aan de 
snaartheorie, een destijds nieuw idee om alle natuurkrachten te verenigen. “Men zocht 
naar unificatie, naar een theorie eigenlijk om de zwaartekracht onder dezelfde noemer 
als de andere krachten te brengen. Zonder zich af te vragen wat zwaartekracht precies 
was.” 

Het was een dief die hem in de zomer van 2009 op het spoor zette. Op de laatste dag 
van zijn vakantie in Zuid-Frankrijk werd in zijn appartement ingebroken. Verlinde was 
zijn laptop kwijt, zijn papieren en zijn sleutels en was gedwongen zijn vakantie een week 
te verlengen. Op het strand, met geen andere hulpmiddelen tot zijn beschikking dan pen 
en papier, kon hij zijn gedachten de vrije loop laten. 

Zo kwam hij uit bij ideeën van zijn leermeester ‘t Hooft. Die had zich destijds 
beziggehouden met zwarte gaten, een favoriet onderwerp in de fysica. Leken vinden die 
gaten vaak mysterieus, of zelfs angstaanjagend omdat ze alles in hun omgeving 
opslorpen, maar fysici doen daar graag onderzoek naar. Geen object in de ruimte met 
zo weinig eigenschappen. 

Een zwart gat heeft een massa, een elektrische lading en het kan ronddraaien. Maar het 
heeft ook een temperatuur, had Stephen Hawking laten zien. De horizon van een zwart 
gat, de virtuele bolvormige grens waarbinnen niets meer kan ontsnappen, is niet zo 
scherp als iedereen dacht. Hawking toonde aan dat een zwart gat een heel klein beetje 
straalt. En - zo leert het natuurkundehandboek - als iets straalt, heeft het een temperatuur. 
Dat was het losse eindje waar Verlinde aan begon te trekken. “Wat gebeurt er eigenlijk 
als materie in een zwart gat verdwijnt? ‘t Hooft had het idee dat de horizon van een zwart 
gat een soort hologram is. In dat hologram is alle informatie opgeslagen over zaken die 
in het gat zijn verdwenen. De materie is weg; wat rest, is informatie op de horizon. 
De materie is opgegaan in de ruimtetijd.” 

Tuinslang 
Terwijl hij in Frankrijk zat te puzzelen, begonnen de kwartjes te vallen. Als materie in een 
zwart gat verdwijnt, leidt dat tot een herschikking van de informatie op de horizon. Het is 
een ordeprobleem. Vergelijk het met de tuinslang die in de winter netjes opgerold in de 
garage ligt. In de lente is het een kluwen geworden. De zwaartekracht is geen 
fundamentele kracht, bedacht hij. Het is een nevenproduct van de natuur die streeft naar 
wanorde. En wanorde, entropie met een duur woord, is een bekend fenomeen uit de 
thermodynamica. Zo moest hij het probleem benaderen!

Het zijn gedachten met een hoog abstractieniveau, maar de bijbehorende wiskunde is 
verbluffend eenvoudig. Verlinde kalkt op zijn schoolbord de basisformules en voordat 
zijn gast met zijn ogen heeft kunnen knipperen, heeft hij er de beroemde 
zwaartekrachtsformules van Newton uit afgeleid. Hij heeft het al vaak voorgedaan, 
maar de glimlach aan het slot is er niet minder op geworden. “De argumentatie was 
o simpel en zo logisch, net als de wiskunde. Het sterkte mij in het idee dat ik op de 
goede weg zat.”Hij voelde ook meteen aan dat er meer in het vat zou zitten. “Als je 
vergelijkingen kunt afleiden, dan rollen daar ook correcties uit. Ik had het gevoel dat 
die correcties iets met de kosmologie van doen konden hebben. Met de donkere 
materie en donkere energie, met name.” 

Het zijn twee grote vraagtekens uit de kosmos. Zoals gezegd, de donkere materie 
wordt nodig geacht om de rotatie van sterrenstelsels te verklaren. Volgens de wetten 
van Newton of Einstein zouden de uiteinden van spiraalstelsels bij de draaiing 
achterop moeten raken. Extra - onzichtbare - massa zou alles in het gelid kunnen 
houden. En een kleine twintig jaar geleden werd ontdekt dat het heelal versneld uitdijt. 
Een mysterieuze kracht, de donkere energie, zou daarvoor verantwoordelijk zijn. 
Waarom gaan Newton en Einstein hier de mist in, vroeg Verlinde zich af. Zijn 
antwoord begon opnieuw bij het zwarte gat. “Het heelal dijt uit en hoe verder een 
sterrenstelsel van ons vandaan staat, hoe sneller het zich verwijdert. Dan is er een 
punt waarop de verwijdering sneller gaat dan het licht. Dat is onze horizon. Wat 
daarachter gebeurt, kunnen wij niet zien. Die horizon heeft fysisch dezelfde 
eigenschappen als de horizon van een zwart gat.” 

Zit dan net als bij het zwarte gat, de informatie over het heelal op die horizon? 
Niet alle informatie, zegt hij. “Het heelal bevat een enorme hoeveelheid informatie 
die wij niet zien. Kijk naar de entropie van het heelal. Daar kun je een schatting 
van maken, maar die blijkt onnoemelijk veel te klein. Daar zit een factor van tien tot 
de macht dertig tussen - een 1 met dertig nullen. Dat verschil moet iets met de 
donkere energie te maken hebben, dacht ik. “Als hij die onzichtbare informatie in 
zijn afleiding van de wetten van Newton en Einstein zou kunnen stoppen, zouden 
daar correcties uit moeten volgen die het raadsel van donkere materie en donkere 
energie zouden moeten oplossen. Het gekke was: hij wist hoe die afwijking eruit 
zou moeten zien. Een Israëlische fysicus had een theorie ontwikkeld waarin hij 
Newton aanpaste om de donkere materie overbodig te maken. “Zijn concept 
geloofde ik niet, maar zijn uitkomst wel. De vraag was dus: hoe kom ik op mijn 
manier op zijn formule uit?” 

Elasticiteit 
Na een zoektocht van twee jaar vond hij zijn missing link in de leer van de elasticiteit. 
“De formule die ik zocht - en de afleiding ervan - heeft te maken met polymeren. 
Met materialen die over hele grote tijdschalen nog bewegen. Donkere energie blijkt 
ook dergelijke elastische eigenschappen te hebben.” 

Niet dat hij er toen al was. Hij moest nog een stevige greep doen uit zijn oude 
gereedschapskist van de snaartheorie, hij begon te beseffen dat die ‘zee van 
informatie’ iets met quantumverstrengeling te maken had - verstrengelde 
quantumdeeltjes lijken van elkaar te weten hoe ze zich gedragen. Nu zijn artikel af is, 
kan hij laten zien dat de twee versnellingen in het heelal gerelateerd zijn. 
De versnelling die nodig is om de uiteinden van sterrenstelsels mee te laten draaien 
met de kern is gekoppeld aan de versnelling waarmee het heelal uitdijt. 
Opnieuw tovert hij in rap tempo de formules op zijn schoolbord. En rekent hij voor 
hoe uit de elasticiteit van de donkere energie een kracht voortkomt. Een kracht die 
precies op afstanden van betekenis wordt waar kosmologen de donkere materie 
menen te moeten introduceren. Dit is geen huiskamerstudie, benadrukt hij. 
“Het is gebaseerd op waarnemingen. Het komt er allemaal zo natuurlijk uit voort: 
de donkere materie is een fictie, het effect is een afwijking in de formules. Ik kan me 
niet voorstellen dat het fout is.” 

Hij beseft dat veel van zijn collega’s nog niet zo ver zijn. “Voor hen staat Einstein 
nog steeds op zijn voetstuk. Ik begrijp dat wel, om de haverklap lees je dat ‘Het gelijk 
van Einstein’ is bewezen. Maar ik ben ervan overtuigd dat ook zijn theorie zal worden 
vervangen. Het vereist moed om daar afstand van te doen. Om afstand te doen van 
zijn precieze mathematische manier om naar de ruimte te kijken. Mijn theorie biedt 
toch minder houvast. Daarom mogen ze wat mij betreft nog even doorgaan met 
zoeken naar donkere materie. Hoe gefrustreerder ze zijn dat ze het niet kunnen 
vinden, des te meer zijn ze bereid mijn idee over te nemen.” 


Met een speciale dank aan Trouw


NAAR HET VOLGENDE HOOFDSTUK
 

 

 

"Being human is helping each other"


 

Please enjoy this site, learn the way of never-ending health and for living a better life 
by finding your path in a World of Positive Energy.

A special thanks for all the people who support this site.

 

Facebook icon
Twitter icon
Linkendin icon
google icon


Due to the many visitors on this website, we are experiencing some delays in answering.
Your e-mail will be processed in the order it was received, 
but if you get no response to your e-mail within 2 days please write/submit again.